Stereotypen in de lesmethode

Vandaag kopt nu.nl:

‘Vrouwen en niet-westerse personen komen minder voor in schoolboeken’

De Volkskrant:

‘Kees bouwt een schuurtje’ of ‘Annemarie bakt een taart’: het wemelt in Nederlandse schoolboeken nog van stereotypen

Als het gaat om verschillen tussen mannen en vrouwen ben ik meteen alert. Deze koppen gaan over een rapport dat vandaag gepubliceerd is over de representatie van mannen, vrouwen en etnische groepen in lesmethodes. De nieuwsartikelen suggereren dat er verschillen zijn, maar het nieuws beschrijft nooit het hele verhaal. Ik lees liever de bron.

Ik heb de rapporten deze ochtend gelezen. Het betreft twee documenten van elk ongeveer dertig pagina’s. Eén behandelt de verschillen tussen mannen en vrouwen, de ander de verschillen in etnische representatie. Voor het onderzoek (geleid door Judi Mesman) hebben ze de lesboeken van twee vakken, Nederlands en Wiskunde, onder de loep genomen.

De echte conclusie? Als het gaat om de verschillen tussen mannen en vrouwen is er eigenlijk maar één echt belangrijk verschil: het aantal vrouwen dat voorkomt in de boeken is minder. In iets meer dan een derde van de boeken was het aandeel vrouwen minder dan 40%. Als het dan om stereotypering gaat, zijn de verschillen klein. Mijn conclusie na het lezen van dit rapport: de uitgevers van deze boeken doen het zo slecht nog niet.

Gaan we naar het rapport over etniciteit in de lesmethodes, dan ligt daar nog wel een taak. In de teksten is er een onderrepresentatie van individuen met een niet-westerse etniciteit. In de plaatjes daarentegen doen uitgevers het heel netjes. Sterker nog, in sommige boeken zelfs twee keer meer dan het landelijk gemiddelde (13,4% niet-westerse personen in Nederland). Stereotypering in de afbeeldingen is er niet echt, maar kijkend naar de beroepen en activiteiten, dan is er wel degelijk een lichte stereotypering. Zo zijn onder topsporters zwarte personages oververtegenwoordigd.

Mijn conclusie na het lezen van deze twee rapporten is dat de uitgevers van deze lesboeken goed hun best hebben gedaan om de hele maatschappij goed te weerspiegelen. Het is niet zoals de Volkskrant beweert: het wemelt in de Nederlandse schoolboeken NIET van de stereotypen. Althans niet in de boeken die voor dit onderzoek zijn gebruikt.

Desondanks sluipen er wel subtiele verschillen in. En daar schijnt dan weer onderzoek naar gedaan zijn dat ook deze subtiele verschillen door kinderen opgepikt worden. Het is dus wel belangrijk alert te blijven op de voorbeelden die in lesmethodes worden gebruikt.