Gelezen: Als de dieren

Ergens in de herfst vorig jaar was ik in boekhandel Bijleveld (Utrecht). Dit boek lag op de tafel vlak naast de kassa en terwijl ik eigenlijk de boeken die ik al had uitgezocht wilde gaan afrekenen, viel deze titel me op, omdat de kaft net wat anders was dan de andere romans die er omheen lagen. Als De Dieren heet het, geschreven door Lieselot Mariën. Ik bladerde door het bovenste exemplaar van de stapel en begreep niet wat ik vast had. Was dit wel een roman? De bladspiegel was op de meeste pagina een smalle kolom aan de rechterkant, soms weer over de volle breedte en een enkele pagina had tekst in beide kolommen. Het leek meer op de vormgeving van een hele dikke poëziebundel. Ik las een paar zinnen en dat was blijkbaar genoeg om me te overtuigen het boek mee naar huis te nemen.
Mastodonconnectie Sandra kondigde aan dat ze het boek ging lezen en daardoor besloot ik het boek bovenop mijn ’te lezen’-stapel te leggen. Nadat ik het boekenclub boek uit had (De Laatste Witte Man, blogpost volgt nog), mocht ik aan Als De Dieren beginnen. Ik werd er onmiddellijk ingetrokken en las het in twee dagen uit. Het was prachtig, ontzettend verdrietig en het resoneerde bij mij.
De ‘ik’ in dit boek, aangemerkt in het boek als een dramatis personae , is een vrouw die verwoordt, deels aan haar kind, dat het moederschap haar niet past. Dat ze nu vastzit als in een trui die ze aangetrokken heeft, maar waarvan het uittrekken niet meer lukt, omdat het hoofd niet meer door de halsopening past. Dat is een van de vele metaforen die de schrijfster gebruikt om de beklemming te laten voelen van de hoofdpersoon.
Ik ben vooral een verhalenlezer en niet altijd fan van teveel poëtische taal om een verhaal te vertellen. Als een auteur vooral verliefd is op taal, kan dat de verhaalboog in de weg gaan zitten, maar dit boek staat vol met prachtige zinnen waarmee Mariën me bladzijde na bladzijde raakte. Zo’n oprecht relaas over wat moederschap ook kan zijn, namelijk een helletocht, heb ik nog niet eerder gelezen en het resoneerde.
De gevolgen van een kind krijgen voor je eigen zelf kun je niet overzien. Wat voor kind je krijgt kun je niet voorspellen. Het kind in het boek huilt veel, in ieder geval in de herinnering van de hoofdfiguur. Dat daar vergaande consequenties aan vastzitten, dat weet ik uit eigen ervaring. Ook Dochter huilde de eerste maanden heel veel. Als je alles van de basale babyoverlevingslijst hebt afgevinkt, van schone luier tot drinken, en er niets meer overblijft dan het huilen te ondergaan, dan is dat slopend voor de ouders. Slaap is onontbeerlijk voor een mens, en precies dat was waar ik de eerste maanden bizar weinig van kreeg. Dochter sliep niet in haar bedje. Alleen vastgebonden tegen mijn, of haar vader’s buik, was er voldoende veiligheid om in slaap te sukkelen. Het gevolg was dat ik bijna de hele dag een ander lijf tegen me aan geplakt had. Ik werd daar soms wanhopig van. Ik kan alleen ontspannen bij de volledige afwezigheid van andere lijven en ogen in een ruimte, dus de constante aanwezigheid van een baby, mijn baby, maakte dat ik alleen nog maar áán stond, altijd alert bleef, hoe moe ik ook was. Ook op de momenten dat ik de zorg deelde met Man kon ik het moederlijk luisterend oor niet uitzetten waardoor ik alsnog niet of nauwelijks sliep.
Op een gegeven moment gingen vlaggetjes omhoog bij het consultatiebureau. Mijn gemoedstoestand begon aardig te lijken op postpartum depressie. Daar had ik helemaal geen zin in. Het spel Depressie had ik vijftien jaar eerder al gespeeld en dat wilde ik niet nog een keer. Uiteindelijk heb ik hardop tegen mezelf gezegd dat ik niet depressief was of werd, maar dat ik alleen maar veel, heel veel, te weinig sliep. Gek genoeg hielp dat.
Alles wat Mariën in Als De Dieren opschrijft resoneert aan hoe ik me voelde bij het eindeloze huilen, immense slaaptekort en de constante overprikkeling. Op die momenten is een diepe connectie voelen met je kind geen vanzelfsprekendheid en kan de afstand tussen jou en je partner zo groot worden dat je de weg naar elkaar niet meer terug vindt. Al die dingen verwoordt Lieselot Mariën zo goed in deze roman, dat ik dit boek op mijn bewaarplank in de kast zet om later nog een keer te lezen, maar dan langzamer, om nog beter te kunnen genieten van haar poëtische proza.
Raad ik het boek aan: volmondig ja.
Klik voor reacties
Zie je hier geen reactieformulier verschijnen? Sommige browsers en privacy-instellingen (bijv. tracking-bescherming of adblockers) blokkeren dit onderdeel standaard, omdat het van een ander domein wordt geladen. Probeer in dat geval tracking-bescherming voor deze site tijdelijk uit te schakelen, of open de pagina in een andere browser.
Vermeldingen elders op het web
Heb je op dit artikel gereageerd? Stuur een webmention: