Het raakt me onverwacht

“Paulien Cornelisse was iemand met wie je op afstand een beetje bevriend raakte,” schreef televisierecensent Buijsse in de Volkskrant. Inderdaad. Ik ben helemaal niet iemand om fan van iets of iemand te zijn, maar ik kan voor sommige mensen die in mijn leven figureren, omdat ze veel publieke zichtbaarheid hebben, wel enorme bewondering hebben. Paulien Cornelisse was zo iemand. Iemand waar ik op afstand mee bevriend was geraakt. Verdomme. Was. Want ze overleed gisteren. En dat raakt me. Onverwacht.

Ik luisterde al regelmatig met veel plezier naar de podcast van haar Man met de microfoon, Chris Bajema, maar ik werd trouw luisteraar toen hij, Cornelisse en hun zoon een jaar in Sheffield verbleven. Het is zo’n tussenjaar waar ik zelf ook wel eens van droom, maar vooralsnog onhaalbaar lijkt. Zelf had ik het dat jaar niet fijn en om dan wekelijks even meegenomen te worden naar een voor mij onbekende stad in Engeland, te horen over hoe de zoon, ongeveer dezelfde leeftijd als Dochter, dapper Engels leerde op een Engelse school, hoe Bajema op bezoek ging bij een scharenfabriek, waar ik er toevallig een van in de la heb liggen, omdat een collega van Man bevriend was met de eigenaar en voor het hele team scharen had gekocht, hoe Cornelisse Nederlandse les gaf aan studenten en af toe met haar taalcollega’s een inkijkje gaf in de lessen, uiteraard over tussenwoordjes die op zichzelf geen betekenis hebben, maar wel heel belangrijk zijn in onze taal, hoe ze zich verwonderden over de tweede hands ‘charity shops’ en vooral ook hoe ze van totaal onwetende bezoekers naar bewoners van de stad toegroeiden, bowlend en al. Dankzij Bajema’s verhalen was ik ook even een jaar op bezoek in Sheffield.

Natuurlijk heb ik de boeken van Cornelisse gelezen en ik keek altijd uit naar haar 150 in de Volkskrant. Hoewel ik de afgelopen maanden nauwelijks de krantenapp opende, zocht ik haar stukjes wel nog regelmatig even terug. Het theater bezoek ik doorgaans weinig, omdat kaartjes al uitverkocht zijn tegen de tijd dat ik waarneem dat er een leuke voorstelling is, maar desondanks zag ik haar theatershow Maar ondertussen wel (gisteren op NPO1 uitgezonden) in het Wilminktheater in Enschede, waarschijnlijk omdat ze toen nog niet zo populair was buiten de Randstad. Op het podium bleek ze, net als aan de tafel van DWDD, verdomd grappig. Ze liet me zien dat je nerd en vrouw en grappig en intelligent tegelijkertijd kunt zijn, eigenschappen die in het noordelijk en oostelijk deel van Nederland, waar ik de eerste veertig jaar van mijn leven verbleef, niet altijd op waarde worden geschat, zeker niet in combinatie. Een aantal jaren later ontdekte ik in haar documentaire series over Japan met enige jaloezie dat ze ook hele leuke tekeningen maakte in haar notitieboekjes. Hoeveel creativiteit mag je in één persoon stoppen? Ze was gewoon heel erg goed en heel oprecht in alles wat ik van haar zag. Ook in de podcast van haar man werd me duidelijk dat ze in de publieke ruimte niet een rol speelde. In de intieme opnamen vanuit hun huis in Sheffield was Cornelisse precies zoals ik haar op TV had leren kennen.

Ik keek de uitzending van Jinek terug van gisteravond, waar ze uitgebreid stilstond bij het overlijden van Cornelisse. Aan tafel zat Maike Meijer, die eigenlijk te gast was voor de promotie van een nieuw boek, maar toevallig Cornelisse goed kende. Meijer vertelde dat ze de columns van Cornelisse soms als prompt gebruikt voor haar eigen schrijfwerk, om zichzelf weer aan te zetten. Ik snap dat. Als schrijver kon Cornelisse zo goed van iets onbenulligs, iets waar iedereen overheen luistert of voorbij kijkt, iets bijzonders te maken. Dat maakte het ook zo fijn om wel haar 150 te lezen en de rest van de krant te negeren. Haar observaties waren kleine lichtpuntjes in de week. Nu in de Volkskrant geen nieuwe lichtpuntjes meer gaan verschijnen moet ik het doen met wat er al is. Aangezien ik haar werk voornamelijk digitaal heb gelezen, ben ik vanochtend naar de boekhandel gegaan om haar werk op papier te kopen, zodat ik haar boeken in het zicht kan leggen. Als ik het nodig heb, kan ik het op een willekeurige pagina openslaan en mezelf de dag in prompten met haar werk. Gelukkig is er zoveel.

Drie nieuwe exemplaren van de boeken van Cornelisse slordig op elkaar gelegd: Taal voor de leuk, In het kort, En dan nog iets.
Drie nieuwe exemplaren. Een vierde, haar debuut, is in herdruk en heb ik in bestelling staan.

Het jaar van Bajema en Cornelisse in Sheffield eindigde in mineur met haar kankerdiagnose. Zij ging eerder terug naar Amsterdam voor ziekenhuisbezoeken terwijl Bajema, samen met zijn oudste zoon, stiefzoon van Cornelisse, de boel aan kant maakte voor het laatste vertrek na een jaar wonen in de Engelse stad. Nu blijven haar mannen opnieuw achter, dit keer in een huis in Amsterdam, dit keer voor altijd. Ongelooflijk kut.

Gelezen: Raising Hare

Dit boek staat al op mijn wil-ik-lezen-lijst sinds het uitkwam in 2024. Die lijst is echter best wel lang en het boek kwam ook maar steeds niet in Kobo Plus beschikbaar, dus na twee jaar eromheen dansen in de boekwinkels heb ik het deze zomer toch maar in papieren vorm aangeschaft.

Omslag van het boek Raising Hare van Chloe Dalton, met rechts naast de titel een zeer gedetailleerde tekening van een hazenkop met de oren omhoog.
Omslag van Raising Hare, geschreven door Chloe Dalton

Ik las het in twee dagen uit, dus ik kan je nu alvast zeggen dat ik het boek aanraad. Het ligt inmiddels ook in Nederlandse vertaling in de boekwinkels (Een haas in huis), maar ik las de originele, Engelstalige versie.

De titel vat alles samen. Chloe Dalton beschrijft in het boek hoe ze, tegen alle adviezen en haar eigen gevoel in, een dagenoud haasje in huis neemt en grootbrengt. Het is fascinerend om te lezen hoe een veelreizend stadsmens, dat dankzij de pandemie voor langere tijd verbleef in een bewoonbaar gemaakte schuur op het platteland, transformeert tot een dierenverzorger tegen alle verwachtingen van haarzelf in.

Hazen zijn niet te verzorgen in een menselijke omgeving. Dat was eigenlijk de boodschap die Dalton kreeg toen ze het beestje net in huis had. De term angsthaas is niet voor niets een veelgebruikt woord. Hazen schrikken snel en stress kan al snel de dood tot gevolg hebben. Dalton doet daarom haar uiterste best om een stressvrije omgeving te creëren voor het beestje, met als gevolg dat ze haar eigen dagritmes en huisroutines volledig omgooide.

In de zoektocht naar advies hoe je hazen kunt verzorgen, kwam Dalton er achter dat er tal van literatuur was te vinden over hoe je een haas het beste bereid, maar wat een haas zelf zoal eet nergens beschreven staat. Slechts in de verslagen en teksten die jagers in verschillende eeuwen schreven vond ze aanwijzingen wat ze de haas kon aanbieden na de flesjes melk. Gaandeweg in het boek kom je van alles te weten over hazen en blijkt dat haar eigen observaties van het beestje totaal niet overeenkomen met de schaarse weetjes die ze in de literatuur tegen was gekomen.

Raising Hare is een heel fijn geschreven verhaal waarbij je door de ogen van Dalton kennis maakt met een heel schattig beestje dat uitgroeit tot een volwassen haas met een volwassen leven, dat het beestje zonder ingrijpen van Dalton waarschijnlijk niet had gehad. De schrijver vertelt hoe ze veranderde als mens toen ze gedwongen werd te kijken naar de natuur om haar heen terwijl ze een leven samen met een haas opbouwde. Door haar ervaring is ze een campagne gestart om een jachtstop voor de haas af te dwingen tijdens het broedseizoen, iets dat in Engeland en Wales nog altijd niet voor hazen geldt.

Lees het boek en daarna wil je nooit meer een haas op je bord.

Zonsverduistering

In 1999, jaren voor social media een natuurfenomeen kon hypen onder de bevolking en voordat camera’s in ieder z’n broekzak zat, waren Man en ik strategisch op vakantie in Europa. Via Oost-Frankrijk, het Westen van Oostenrijk (waar Man’s zus destijds woonde), eindigden we in de buurt van Stuttgart op een camping. Allemaal bedoeld om in de buurt van de regio te blijven waar een volledige zonsverduistering te zien zou zijn.

Op de ochtend van 11 augustus deden we de tent open en zagen slechts grijze bewolking waar regen uitviel. Natuur werkt nooit mee als je dat wilt. Terwijl ik SMS-jes ontving van mijn ouders en broers, die gezamenlijk in Frankrijk zich hadden genesteld op een weiland waar ruim op tijd de hemel blauw optrok, gooiden Man en ik de tent plat, propten de natte kampeeruitrusting in de spiksplinternieuwe gehuurde Renault Twingo van de KAV autoverhuur, die nog langzamer tegen de heuvels op reed dan zwaarbeladen vrachtwagens, en gingen we rijden richting het noorden, in de hoop op tijd een gat in de wolken te vinden. We waren niet de enigen.

De snelweg stond vol. Het reed wel, want iedereen wilde graag dezelfde kant op, maar snel ging het niet. We hoorden op de radio verhalen over zware ongelukken waarbij bestuurders de blik omhoog richtten in plaats van voor zich te kijken en daarbij viaductpalen over het hoofd zagen. Zo stom zouden wij niet gaan doen, spraken we met elkaar af.

Ons gelukje was dat de huurauto een dakraam had. Dat maakte het mogelijk om de zon in de gaten te houden. Terwijl ik de blik op de weg hield, kon Man in de gaten houden hoe ver de verduistering vorderde. Dat we gingen rijden had nut. De wolken werden steeds transparanter en de zon liet zich meer en meer zien. Met z’n analoge camera schoot Man op hoop van zegen plaatjes terwijl ik mijn blik op de weg hield.

Op een gegeven moment reden we langs een afslag. Eraf of niet, vroeg ik. Aarzeling volgde. Een navigatiesysteem hadden we nog niet. Dit was een afslag naar, ja, naar wat eigenlijk. Een industrieterrein? Maar het verkeer ging steeds langzamer, maar stond ook niet stil. Ik wilde het ook zien. Vrij laat besloot ik er toch af te sturen. Dan maar een onbeduidend terrein op. Onderaan de kruising sloegen we rechtsaf, richting het industrieterrein. We waren niet alleen. Heel veel auto’s stonden al in de berm geparkeerd en ik stuurde de Twingo ook voorzichtig het gras op.

Daar zaten we dan. Op een volstrekt onooglijk stukje berm met heel veel andere mensen, te wachten op het moment dat de zon midden op de dag zou verdwijnen. Het werd ineens snel schemerig. De vogels werden stil. De mensen werden stil. En toen was het heel even donker. Ik kreeg kippenvel, van het moment en van de kou. Tranen in m’n ogen.

Zodra de zon weer tevoorschijn kwam was de magie voorbij. Al snel besloten we dat we maar beter bij de MacDonalds verderop even wat eten konden halen. Toen we erin liepen waren we snel aan de beurt. Ik claimde alvast een tafeltje. Een goede strategie, want eenmaal een dienblad in de hand met de burgers en friet, draaide Man zich om en zag plotseling een zee van mensen om zich heen.

Ondersteunend bewijs aan onze herinneringen van deze reis is er niet. Hoewel ons verzekerd was dat er nog een filmrolletje in de camera zat, bleek dat niet het geval. Hoewel we er enorm van baalden, denk ik niet dat we ook maar één goede foto hadden kunnen maken. Het samenspel van al mijn zintuigen in dat moment is in mijn lichamelijke herinnering geëtst en welke woorden ik er ook aan probeer te geven, of welk kiekje er ook maar was geschoten had er wel een rolletje in de camera gezeten, ze doen de beleving tekort.

Precies 27 jaar en 1 dag later reden we in eigen land naar de kust. Ruim op tijd voor de gedeeltelijke zonsverduistering. Dit keer met eigen auto en tienjarig kind achterin. We waren zeker niet de enigen op de weg, de parkeerplaats in Zandvoort bereiken duurde dan ook een uur langer dan gebruikelijk, maar we waren op tijd op het strand, met de eclips brillen die we de zondag ervoor bij de garagebox van een amateur sterrenkundige in Amersfoort ritselden, in de tas. Met z’n drieën vouwden we onze campingstoelen uit en richten onze blik bebrild op de zon, waar per minuut minder van te zien was. Man en ik hadden al ervaren dat het allerlaatste stukje van een volledige verduistering het pas echt bijzonder maakte. Zo spectaculair was het dit keer niet. Desondanks had ik kippenvel op de armen staan, was het significant donkerder en toen weer lichter, was er geen wolkje aan de lucht én konden we de verduistering dit keer samen met Dochter beleven. Prachtig. En dit keer wel met plaatjes.

Een hele donkere foto, genomen door de eclipsbril van een deels verduisterde zon en de reflectie in de kalme zee eronder in warm oranje.
Een eclipsbril werkt prima als lensfilter. Soort van.
Mijn arm met veel kippenvel, arm van Man met iets minder kippenvel
Hoewel het nog steeds warm was, reageert mijn lijf vooral op temperatuurverschil, dus: kippenvel!
Een foto met tegenlicht. Dochter staat met haar voeten in het zeewater met laffe golfjes. Rechts van haar een grote meeuw, ook voetje badend. Linksboven een deels verduisterende en ondergaande zon. Aan de horizon zijn nog net veel windmolens te zien.
Pootje baden bij ondergaande en verduisterde zon, ook in de lensflare te zien.

Gelezen: De Mergellandmoorden 1 en 2

De cover van het eerste deel van De Mergellandmoorden van Michael Berg, genaamd Terugkeer. Onder de titel en auteursnaam een foto van een vrijstaand vakwerkhuis met witte muren en zwart dak, omringd door een lage haag, gelegen op een heuvel.
Cover van deel 1 van De Mergellandmoorden: Terugkeer, geschreven door Michael Berg

Het is zomer en vakantie en hangmatweer. Daarom had ik een heel lijstje boeken op m’n e-reader gedownload vanuit de Kobo plus winkel om liggend in die hangmat te gaan lezen. Boeken die vooral makkelijk weglezen en uitnodigen om uren achter elkaar door te lezen.

Het eerste boek van de lijst dat ik las was een teleurstelling. Een al wat ouder boek van een Zweedse thrillerauteur, de eerste in een reeks van inmiddels elf boeken. Ik dacht nog, mooi, dan kan ik me onderdompelen in een hele serie. Helaas. Dat de boeken van Läckberg door miljoenen gekocht zijn, verbaast me. Ik vond het zo stom geschreven dat ik er verder geen woorden meer over ga zeggen.

Daarna pakte ik een Nederlandse thriller uit de lijst en dat was meteen een stuk beter. Het was het eerste deel van De Mergellandmoorden, geschreven door Michael Berg. Ik ben normaal gesproken geen thrillerlezer, dus dat Berg al veel meer titels heeft gepubliceerd, en dat hij prijzen heeft gewonnen wist ik tijdens het lezen niet.

Terugkeer is een zeer spannend verhaal dat zich afspeelt in de heuvels van Zuid-Limburg. Een rechercheur die na jaren dienst in Amsterdam weer terugkeert naar de streek waar hij opgroeide. Dit keer om cold cases opnieuw te beoordelen. Uiteraard neemt hij z’n nieuwe rol veel serieuzer op dan door z’n leidinggevende gewenst met als gevolg dat hij aan het eind van ’t boek een oude, gruwelijke, zaak oplost. Fijn om al wiegend in mijn achtertuin te lezen.

Een enorme cliffhanger aan het eind nodigde uit om meteen het tweede deel te downloaden. Alleen was dat misschien iets teveel van het goede. Hoewel beide delen recent zijn verschenen, en het als trilogie is aangekondigd (het derde deel verschijnt later dit jaar), zat er veel herhaling in het tweede deel. Daarmee bedoel ik niet dat het verhaal van deel één helemaal werd herhaald, maar wel dat er op heel veel plekken steeds even met tussenzinnen werd voorgekauwd wat de hoofdpersoon eerder had mee gemaakt. Dat ging tot en met de laatste hoofdstukken door, waardoor ik als doorlezer steeds dacht, ja, dat weet ik nou wel. De nieuwe case in deel twee vond ik ook niet zo sterk als die van het eerste deel. De gedachtensprongen van de vrouw die daarin als lezer volgt gedurende haar leven vond ik ongeloofwaardig, de manier van uitvoeren van haar misdaden ook.

Maar omdat het vakantie is, het heerlijk hangmatweer is, en ik het verhaal spannend genoeg vond om te willen weten hoe het eindigde, las ik ook deel twee in een dag uit. Dat het tweede deel de Gouden Strop won dit jaar, vond ik dan weer een verrassend ontdekking achteraf, want zo goed was het tweede deel juist niet. Deel één was beter.

Raad ik het aan? Ja, aan mensen die een thriller dat zich afspeelt in Zuid-Limburg (inclusief dialect) wel kunnen waarderen. Vooral ook aan mensen die het in kleine stukjes gaan lezen. Ik denk aan ouders aan de rand van een zwemplas, die baat hebben bij de herhalende gedachten aan eerdere gebeurtenissen tussen het afwisselend opletten, insmeren, afdrogen, broodjes eten, drinken aanbieden en zwemsessies in.

Vette schoenen

Camden Market raad ik verder niet aan, maar vandaag moesten we toch nog even terug om haar nieuwe schoenen op te pikken. Nu loopt ze heel blij rond in de stad op haar ‘custom made’ gympen.

De zijkant van de rechtergymp met op zwart grijnzende kattensnoet, geïnspireerd op de kat uit Alice in Wonderland. Eromheen golvende strepen in felgroen en blauw
Op Camden Market stond een kraampje waar je schoenen kunt laten beschilderen met verschillende patronen en figuren. Dochter koos voor een ontwerp geïnspireerd op de kat uit Alice in Wonderland
De zijkant van de linkergymp met op zwarte achtergrond en blauwgroene strepen de tekst in het Engels: 'the best people are mad'
'The best people are mad', ik weet niet of ik het daar mee eens ben, maar een beetje rebels mag Dochter wel zijn, niet waar?